Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym osób fizycznych

Zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym osób fizycznych

Wierzycielem w postępowaniu upadłościowym konkretnej osoby, także prawnej, jest osoba fizyczna lub prawna, w stosunku do której upadły dłużny jest określoną należność. Należność ta w momencie ogłoszenia upadłości z reguły zgłaszana jest jako wierzytelność.

Doręczenie zawiadomienie o ogłoszeniu upadłości

Syndyk, na mocy przepisów Prawa upadłościowego, obowiązany jest wraz z doręczeniem mu dokumentów upadłościowych zawiadomić wskazanych na wniosku upadłego wierzycieli o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Zawiadomienie kierowane do wierzyciela zawiera odpowiednie pouczenia o treści stosownych przepisów, a także o możliwości zaskarżenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Dodatkowo, zawiadomienie takie musi wskazywać imię i nazwisko syndyka wraz z adresem, na który należy dokonać zgłoszenia wierzytelności oraz termin na jego dokonanie, a który często uzależniany jest od zamieszczenia obwieszczenia o ogłoszeniu upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Jak wskazują przepisy Postępowania upadłościowego, uczestniczenie przez wierzyciela w postępowaniu upadłościowym, uzależnione jest od skutecznego dokonania zgłoszenia wierzytelności, z którego wynikać będzie wysokość wierzytelności, termin jej wymagalności oraz okoliczności potwierdzające jej istnienie.

Zgłoszenie dokonane po wyznaczonym terminie

Niezgłoszenie wierzytelności w wyznaczonym przez syndyka terminie, nie wyklucza jeszcze wierzyciela z dalszego postępowania (np. planu spłaty, czy planu podziału). Wierzyciel taki musi się jednak liczyć z koniecznością poniesienia zryczałtowanych kosztów postępowania upadłościowego (15% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego) wynikłych z późniejszego zgłoszenia i to niezależnie od istnienia jego winy w opóźnieniu.

Podkreślić należy, że przepisy Prawa upadłościowego dopuszczają zgłaszanie wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską lub zabezpieczonych w ramach innego wpisu w księdze wieczystej lub w rejestrze okrętowym. Jednakowoż, w przypadku niezgłoszenia powyższych wierzytelności, podlegają one umieszczeniu na liście wierzytelności z urzędu. Podobnie zresztą dzieje się z należnościami ze stosunku pracy, które umieszcza się na liście wierzytelności z urzędu, automatycznie, bez konieczności ich zgłaszania przez pracodawcę.

Treść zgłoszenia wierzytelności

Stosownie do treści art. 240 ustawy, w zgłoszeniu wierzytelności należy podać:

  1. imię i nazwisko albo nazwę wierzyciela i odpowiednio jego miejsce zamieszkania lub siedzibę, adres oraz numer PESEL albo numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku ich braku – inne dane umożliwiające jego jednoznaczną identyfikację;
  2. określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi oraz wartość wierzytelności niepieniężnej;
  3. dowody stwierdzające istnienie wierzytelności, a jeżeli wierzytelność została uznana w spisie wierzytelności sporządzonym w postępowaniu restrukturyzacyjnym, wystarczające jest powołanie się na tę okoliczność;
  4. kategorię, do której wierzytelność ma być zaliczona;
  5. zabezpieczenia związane z wierzytelnością;
  6. w razie zgłoszenia wierzytelności, w stosunku do której upadły nie jest dłużnikiem osobistym, przedmiot zabezpieczenia, z którego wierzytelność podlega zaspokojeniu;
  7. stan sprawy, jeżeli co do wierzytelności toczy się postępowanie sądowe, administracyjne, sądowoadministracyjne lub przed sądem polubownym;
  8. jeżeli wierzyciel jest wspólnikiem albo akcjonariuszem spółki będącej upadłym – ilość posiadanych udziałów albo akcji oraz ich rodzaj;
  9. numer rachunku bankowego wierzyciela, jeżeli wierzyciel posiada taki rachunek.

Ponadto, skuteczne zgłoszenie wierzytelności zakłada przesłanie go do kancelarii syndyka (lub za pośrednictwem rejestru) w dwóch egzemplarzach wraz z załącznikami uzasadniającymi zgłoszenie. W momencie otrzymania zgłoszenia, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany, a dalej biegnie on na nowo w razie uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu albo umorzeniu postępowania upadłościowego.

Jeżeli zgłoszenie wierzytelności nie odpowiada wskazanym powyżej wymaganiom lub wierzyciel nie uiści zryczałtowanych kosztów postępowania wzywa się go do poprawienia, uzupełniania pisma lub opłacenia kosztów w terminie tygodniowym.

Brak zgłoszeń wierzytelności

Może się jednak zdarzyć sytuacja, gdy w danym postępowaniu nie zostaną dokonane żadne zgłoszenia wierzytelności, a wierzytelności umieszczanych z urzędu na liście wierzytelności w ogóle brak. Wówczas, gdy upłynie termin wyznaczony przez syndyka do zgłaszania wierzytelności, sąd wyda postanowienie o umorzeniu zobowiązań upadłego bez ustalania planu spłaty wierzycieli pod warunkiem zaspokojenia w trakcie postepowania upadłościowego jego kosztów tymczasowo pokrytych przez Skarb Państwa.

Zgłoszenie wierzytelności po sporządzeniu planu spłaty

Przepisy ustawy Prawo upadłościowe nie przewidują możliwości zgłaszania wierzytelności w momencie, gdy syndyk sporządził już plan spłaty z uzasadnieniem. Analogiczna sytuacja ma miejsce, gdy zapadło już postanowienie odmawiające ustalenia planu spłaty wierzycieli lub postanowienie w przedmiocie umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli bądź nastąpiło warunkowe umorzenie zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, dokonane wówczas zgłoszenie wierzytelności pozostawia się bowiem bez rozpoznania wobec zakończenia postępowania.